Alan becerileri ve eğilimler nedir?
Alan becerileri, kavramsal becerileri ve/veya alana özgü bütünleşik becerileri kapsayan derse özgü becerilerdir; örneğin Matematik'te matematiksel muhakeme ve problem çözme. Eğilimler (benlik, sosyal, entelektüel) ise becerilerin harekete geçmesini ve öğrenilmesini kolaylaştıran zihinsel örüntülerdir.
Alan becerileri
Ortak Metin'e göre alan becerileri, kavramsal becerileri ve/veya alana özgü bütünleşik becerileri kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır; becerilerin süreç bileşenlerini de içerir. Metin, becerilerin süreç boyunca kullanılmasının “bağlama dayalı bilgi kümeleri”ni gerektirdiğini söyler.
MEB'in verdiği alan becerisi gruplarından bazıları:
| Alan | Örnek alan becerileri (MEB metninden) |
|---|---|
| Türkçe | anlama, dinleme/izleme, okuma, konuşma, yazma |
| Matematik | matematiksel muhakeme, matematiksel problem çözme, matematiksel temsil, veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme, matematiksel araç ve teknoloji ile çalışma |
| Fen Bilimleri | bilimsel gözlem, sınıflandırma, bilimsel gözleme dayalı tahmin, bilimsel veriye dayalı tahmin, operasyonel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, bilimsel çıkarım yapma, bilimsel model oluşturma |
| Sosyal Bilimler | zamanı algılama ve kronolojik düşünme, tarihsel empati, değişim ve sürekliliği algılama, harita, coğrafi sorgulama, kanıt kullanma |
Diğer alanlar: Sanat, Beden Eğitimi-Oyun ve Spor, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Tasarım, Din Eğitimi ve Öğretimi, Yabancı Dil. Tam listeler Ortak Metin'in ekindedir.
Eğilimler
Eğilimler, öğrenmenin niteliği açısından becerileri tetikleyici, eğitimin niteliği açısından değerleri besleyici bir rol üstlenir. Üç gruba ayrılır:
- Benlik eğilimleri (kişinin kendisiyle ilgili örüntüler),
- Sosyal eğilimler,
- Entelektüel eğilimler: MEB'in tanımladığı örnekler arasında odaklanma, yaratıcılık, gerçeği arama, açık fikirlilik, analitiklik, sistematiklik, soru sorma, şüphe duyma ve eleştirel bakma yer alır.
Metne göre hangi eğilimin geliştirileceğine, öğrenme çıktısına dönüştürülen beceriyle kurduğu kuramsal ilişkiye bakılarak karar verilir.
Bir not
“Eğilim”, MEB metninde bir kişilik etiketi değil, bir zihinsel örüntü olarak tanımlanır: bir beceriyi niyet, duyarlılık, isteklilik ve değerlendirme ögeleriyle gerektiğinde nasıl kullandığımıza ilişkin örüntü.
Becerilerin bütünü için Beceriler Çerçevesi; matematikteki problem çözme becerisinin süreç bileşenleri için Adım adım çözüm ve Maarif Modeli.