Adım adım çözüm ve Maarif Modeli: problem çözme becerisi
MEB, matematiksel problem çözme becerisini çözümleme, yorumlama, matematiksel çözümler geliştirme (strateji kurmak, uygulamak, çözümü kontrol etmek) ve yansıtma bileşenlerinden oluşan bir süreç olarak tanımlar. Yani Maarif Modeli'nde çözüm, tek hamlede verilen bir sonuç değil, adımları olan bir süreçtir.
MEB'in tanımı
Ortak Metin'in matematik alan becerileri bölümünde Matematiksel Problem Çözme Becerisi (MAB2), “asgari düzeyde matematiksel bir problemi çözebilmek için deneyimlenmesi gereken süreç” olarak tanımlanır. Beceri; çözümleme, yorumlama, matematiksel çözümler geliştirme ve yansıtma bütünleşik becerilerinden oluşur.
| Bileşen | MEB'in süreç bileşenleri |
|---|---|
| Çözümleme | nesne, olgu ve olaylara ilişkin parçaları belirlemek; parçalar arasındaki ilişkileri belirlemek |
| Yorumlama | mevcut durumu bağlamdan kopmadan dönüştürmek; durumu kendi ifadeleriyle, anlamı değiştirmeden yeniden ifade etmek |
| Matematiksel çözümler geliştirme | problemin çözümü için bir strateji oluşturmak; stratejiyi işe koşarak problemi çözmek; problemin çözümünü kontrol etmek |
| Yansıtma | deneyimi gözden geçirmek; deneyime dayalı çıkarım yapmak; ulaşılan çıkarımları değerlendirmek |
Genel (alana bağlı olmayan) problem çözme becerisi için MEB'in beş süreç bileşeni vardır: problemi yapılandırmak, özetlemek, çözümüne yönelik gözleme/veriye dayalı tahminde bulunmak, çözüme yönelik önermeler üzerinden akıl yürütmek ve çözüme ilişkin yansıtmada/değerlendirmede bulunmak (Kavramsal beceriler).
Bir çözümde neye bakılır?
Yukarıdaki bileşenlerden yola çıkarak bir çözümü okurken sorulabilecek sorular (bu liste MEB metninden türetilmiş bir okuma yardımıdır, MEB'in kendi kontrol listesi değildir):
- Problem parçalarına ayrıldı mı, parçalar arasındaki ilişkiler gösterildi mi?
- Durum kendi sözcüklerinle yeniden ifade edilebiliyor mu?
- Bir strateji adlandırıldı mı, sonra uygulandı mı?
- Çözüm kontrol edildi mi?
- Çözümden sonra ne öğrendiğin üzerinde düşünüldü mü?
Öğrenme yaşantısı olarak çözüm
Ortak Metin, öğrenme-öğretme sürecinde beklenenin aktif ve öğrenci merkezli bir anlayış olduğunu, öğrencinin kendi öğrenme süreci üzerinde söz sahibi olduğunu ve yaparak ve yaptıkları üzerinde düşünerek öğrenmeyi temel aldığını yazar. “Düşünme ve yapma süreçleri arasında güçlü ilişkiler kuran” bu anlayış, beceri odaklı programların uygulanmasına zemin sunar (öğrenme-öğretme yaşantıları).
MaarifAI bunu nasıl kullanıyor?
MaarifAI çözümü adımlara böler, her adımın dayandığı MEB metnini gösterir ve sonucu en sona bırakır. Bu bir tasarım tercihidir; MEB'in bir hükmü ya da bir doğruluk vaadi anlamına gelmez. Yapay zekâ hata yapabilir; bu yüzden her adımın kaynağını göstermek ve çözümün her adımını sorgulayabilmek önemlidir.
Sık sorulanlar
Cevabı hemen görmek neden önerilmez?
Bu bir MEB hükmü değil, bizim tasarım tercihimizdir. MEB'in tanımı çözümü bir süreç olarak ele alır ve öğrencinin yaparak ve yaptıkları üzerinde düşünerek öğrenmesini temel alır; MaarifAI de bu yüzden sonucu son adıma bırakır.