Öğrenci profili: yetkin ve erdemli insan
Maarif Modeli'nin hedeflediği öğrenci profili “yetkin ve erdemli insan”dır. MEB bunu ontolojik, epistemolojik ve zamansal bütünlük ile aksiyolojik olgunluk üzerine kurar ve on profil özelliğine ayırır: ahlaklı, bilge, cesaretli, estetik, iradeli, merhametli, sağlıklı, sorgulayıcı, üretken, vatansever.
Nihai hedef
Ortak Metin, modelin nihai hedefini yetkin ve erdemli insan yetiştirmek olarak koyar. Yetkinlik ile erdem birbirini tamamlar; öğrenci profilinde öğrencilerin bilgi, beceri, eğilim ve değerleri birlikte göz önünde bulundurulur. Model, insanı ruh ve bedenden oluşan bir varlık olarak görür.
Bütünlük alanları
MEB'in broşürü profili şu üç bütünlük ve bir olgunluk alanı üzerine kurar:
| Alan | MEB'in ifadesi |
|---|---|
| Ontolojik bütünlük | Ruh ve beden bütünlüğü |
| Epistemolojik bütünlük | Bilgi ve bilgelik |
| Zamansal bütünlük | Geçmişten geleceğe eğitim |
| Aksiyolojik olgunluk | Ahlaki bilinç ve estetik bakış açısı |
Epistemolojik bütünlük bağlamında metin, öğrencinin bilgiye ulaşmakla yetinmeyip günlük hayatta karşılaştığı sorunlara çözüm bulmak, ahlaki kararlar almak ve karmaşık durumları anlamlandırmak için bilgiyi kullanabilmesini vurgular. Bilgi ile erdemin bir araya gelmesiyle oluşan olgunluk, bilgeliğin bir yönü olarak anlatılır.
On profil özelliği
Ortak Metin, profili oluşturan iki bütünlük alanını on profil özelliğine ayırır. Her özelliğin altında bileşenler yazılıdır:
| Özellik | Bazı bileşenleri (MEB metninden) |
|---|---|
| Ahlaklı | adil, başkalarının haklarına saygı duyan, güvenilir, saygılı, doğru, dürüst |
| Bilge | bağımsız ve özgür düşünen, belagat sahibi, bilgilerini paylaşan, ilme ulaşan |
| Cesaretli | yiğit ve mert, risk alan, inisiyatif alan, öfkesini kontrol eden, girişimci |
| Estetik | güzelliğe duyarlı, olgun, seçici, zarif, ölçülü |
| İradeli | kararlı ve iddialı, tutarlı, ilkeli, kendine güvenen, sorumluluk alan |
| Merhametli | şefkatli, affedici, iyiliksever, yardımsever, paylaşımcı, sevecen |
| Sağlıklı | sağlıklı beslenen, düzenli uyuyan ve dinlenen, düzenli spor yapan, temiz |
| Sorgulayıcı | meraklı, eleştirel düşünen, araştırmacı, esnek, iş birliği yapan, problem çözen |
| Üretken | hayal ve hedefleri olan, çalışkan, öğrenmeye istekli, azimli ve sabırlı, yaratıcı |
| Vatansever | bayrağını seven, Türkçeye sahip çıkan, vatandaşlık hak ve sorumluluklarını bilen |
Bu listeler MEB metninin özetidir; tam bileşen listesi için kaynak belgeye bak.
Soru çözme ile ilgisi
“Sorgulayıcı” özelliğinin bileşenleri arasında eleştirel düşünen, araştırmacı ve problem çözen yer alır. Bu rehberin soru çözmeyle ilgili yazıları bu bileşenlerden hareketle MEB'in problem çözme becerisi tanımını anlatır: Adım adım çözüm ve Maarif Modeli.
Sık sorulanlar
Yetkin ile erdemli arasındaki fark nedir?
Ortak Metin'e göre yetkinlik, belli bir alanda gerekli olan bilgi ve becerilere sahip olmayı; erdem ise ruhsal olgunluğu, yani ahlaken övülen meziyetleri kapsar. İkisi birbirini tamamlayan değerler olarak anılır.