Öğrenme çıktısı nedir? Kazanımdan farkı
Öğrenme çıktısı, Maarif Modeli öğretim programlarında dersin hedefine verilen addır. MEB'e göre ünite/tema/öğrenme alanındaki bilgi kümesinin ilişkili alan becerileri ya da kavramsal becerilerle birleştirilmesiyle yazılır. Eski (2018) programlarda dersin hedefleri ağırlıkla “kazanım” olarak yazılır.
MEB'in tanımı
Ortak Metin'e göre programın temel ögelerinden biri olan dersin hedefleri, Maarif Modeli'ne göre hazırlanan öğretim programlarında öğrenme çıktıları olarak ifade edilir. Öğrenme çıktıları, ünite/tema/öğrenme alanı kapsamındaki bilgi kümesinin ilişkili alan becerileri ya da kavramsal becerilerle birleştirilmesi yoluyla oluşturulur. Bu yöntemin, birden çok bütünleşik becerinin etkileşim içinde kullanılmasını gerektiren üst düzey düşünme becerilerinin öğrenilmesini de desteklediği yazılıdır.
Çıktılar, belirli bir eğitim öğretim sürecini tamamlayan öğrencilerin neyi bilmeleri, anlamaları ve yapabilmelerinin beklendiğini açıklar; öğrenme-öğretme faaliyetlerini yönlendirmek ve öğrenmenin değerlendirilmesini sağlamak için referans olarak kullanılır.
Nasıl yazılır?
- Kavramsal beceriler ya da alan becerileri ve süreç bileşenleri, çıktıların yazılmasında referans noktalarıdır.
- Becerilerin süreç bileşenlerine ekleme ya da çıkarma yapılmadan çıktı oluşturulması esastır.
- Çıktılar, programın konuları kapsamında dikey ve yatay olarak düzeye uygunluk, ön koşulluluk ve karmaşıklık açısından bağlantılı kurulur.
- Çıktılar gözlenebilir ve ölçülebilir eylemler olarak ifade edilir.
Kazanım ile farkı
MEB'in 2018 programlarında (ör. Matematik Dersi Öğretim Programı, 1-8. sınıflar) dersin hedefleri ağırlıkla “kazanım” olarak yazılır ve sınırlarını belirleyen açıklamalarla birlikte verilir; aynı program bütünsel ve bir kerede kazandırılması hedeflenen “öğrenme çıktıları”na da yer verdiğini söyler. Maarif programlarında dersin hedefi baştan sona “öğrenme çıktısı”dır ve bir beceriyle bağlıdır.
| 2018 programları | Maarif Modeli programları | |
|---|---|---|
| Terim | kazanım | öğrenme çıktısı |
| Örnek | M.8.1.2.2 — “Üslü ifadelerle ilgili temel kuralları anlar, birbirine denk ifadeler oluşturur.” | MAT.8.1.1 — “Farklı bağlamlardaki üslü ifadelere, özelliklerine ve üslü ifadelerle yapılan işlemlere ilişkin çıkarım yapabilme” |
| Yapı | kazanım ve açıklama | çıktı + süreç bileşenleri + içerik çerçevesi + öğrenme kanıtları |
Yukarıdaki iki ifade MEB'in iki sistemdeki 8. sınıf matematik programlarından alınmıştır; bugün 8. sınıf eski programla yürüdüğü için MaarifAI'da 8. sınıf soruları 2018 kazanımlarıyla eşleştirilir (Hangi sınıf hangi programla?).
Öğrenme çıktısı ile ölçme
Öğrenme çıktıları, öğrenme-öğretme süreçlerinin düzenlenmesinde ve ölçme-değerlendirme sürecinin yapılandırılmasında yol göstericidir; geliştirilecek ölçme araçlarının çıktıların süreç bileşenlerini aşamalı olarak yoklaması beklenir (ölçme ve değerlendirme).
Sık sorulanlar
Kazanım ile öğrenme çıktısı aynı şey mi?
İkisi de dersin hedefini anlatır; ama farklı program sistemlerinin terimidir. 2018 programlarında hedefler ağırlıkla “kazanım” ve açıklama olarak yazılır (bazı programlar bütünsel “öğrenme çıktıları”na da yer verir); Maarif Modeli programlarında hedefin adı “öğrenme çıktısı”dır ve çıktı, bilgi kümesini bir beceriyle birleştirerek yazıldığı için süreç bileşenleriyle birlikte düşünülür.
Süreç bileşeni nedir?
Bir becerinin adımlarından her birine süreç bileşeni denir. Örneğin problem çözme becerisi problemi yapılandırmak, özetlemek, tahmin etmek, akıl yürütmek ve yansıtmak gibi bileşenlerden oluşur.