Maarif Modeli öğretim programının yapısı
MEB, program yapısını ünite/tema/öğrenme alanı etrafında kurar: her birinde ders saati, alan ve kavramsal beceriler, eğilimler, programlar arası bileşenler, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri, içerik çerçevesi, öğrenme kanıtları, öğrenme-öğretme yaşantıları, farklılaştırma ve öğretmen yansıtması yer alır. Süreç detaylı ve esnek tasarıma dayalı iki yapı vardır.
İki program yapısı
Ortak Metin, bilgi, beceri, eğilim ve değerlerin örüntülü yapısı korunmak kaydıyla okul türü, eğitim kademesi ve dersin özelliğine göre farklı öğretim programlarının tasarlanabildiğini söyler. İki yapı tanımlanır:
- Süreç detaylı öğretim programı: belirli öğrenme çıktılarını, içeriği, öğrenme-öğretme süreçlerini ve ölçme-değerlendirme yaklaşım ve yöntemlerini tüm süreci rehberlik edecek biçimde yapısal olarak tanımlar. MEB, tutarlılığın ve uygulama birliğinin kritik olduğu dersler için süreç detaylı program kullanıldığını yazar.
- Esnek tasarıma dayalı öğretim programı: aynı bileşenlerin daha esnek kurulduğu yapı (şeması Ortak Metin'de ayrıca verilmiştir).
Bir ünitenin/temanın bileşenleri
Süreç detaylı yapıdaki bir ünite/tema/öğrenme alanı şu bileşenlerle anlatılır:
| Bileşen | MEB'in tarifi |
|---|---|
| Ünite/tema/öğrenme alanı | adı ve neyin amaçlandığına ilişkin açıklama; ayrılan ders saati |
| Alan becerileri | disipline özgü yapılandırılan beceriler |
| Kavramsal beceriler | temel, bütünleşik ve üst düzey düşünme becerileri |
| Eğilimler | becerilerin gerektiğinde nasıl kullanıldığına ilişkin zihinsel örüntüler |
| Programlar arası bileşenler | sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler, okuryazarlık becerileri |
| Disiplinler arası ilişkiler | birbirleriyle bağlantılı farklı disiplinlerin bilgi ve becerilerinin ilişkilendirilmesi |
| Beceriler arası ilişkiler | çıktıda yer almayan ama uygulamalarda ilişkilendirilen beceriler |
| Öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri | öğrenme çıktısı |
| İçerik çerçevesi | genellemeler, ilkeler, anahtar kavramlar, semboller |
| Öğrenme kanıtları | ölçme ve değerlendirme |
| Öğrenme-öğretme yaşantıları | temel kabuller, ön değerlendirme, köprü kurma, uygulamalar |
| Farklılaştırma | zenginleştirme ve destekleme |
| Öğretmen yansıtması | öğretmenin ve programın güçlü ve iyileştirilmesi gereken yönlerinin öğretmenin kendisi tarafından değerlendirilmesi |
Öğretmen yansıtması
Yansıtmanın temel amacı, öğretmenin ve öğretimin gelişimini desteklemektir. Öğretmen yansıtmaları için görüşme formları, öz değerlendirme formları, günlükler, zümre ve şube öğretmenler kurulu raporları, gelişim dosyaları ve ders raporları gibi veri kaynakları sayılır.
Bu yapı neden önemli?
Aynı yapı bütün derslerde tekrarlandığı için bir dersin programını okumayı bilen biri diğerini de okuyabilir. MaarifAI'ın MEB Kütüphanesi, programları bu yapıyla tarar; ayrıntı için sözlüğe bak.